Cái giá của sự chuyên môn hóa

Vấn đề nào cũng liên quan mật thiết đến bối cảnh. Việt Nam chúng ta đang ở trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Công việc ngày càng ngày càng cụ thể và chuyên môn hơn bao giờ hết. Có những công việc chỉ gói gọn 1 công đoạn nhỏ trong công ty như chuyên viên chăm sóc khách hàng, chuyên viên phân tích dữ liệu, chuyên viên bán hàng. Chuyên môn hóa giúp tổ chức nâng cao hiệu suất lẫn chất lượng công việc. Chúng ta hưởng lợi không ít từ cách làm việc như thế này.

Tuy nhiên, đó là nhìn ở góc độ quản trị (management). Ở góc độ tâm lý (pyschological), công việc chuyên môn hóa sâu đem lại nhiều hệ lụy ngấm ngầm (underlying consequences). Con người chúng ta khác máy móc ở chỗ là chúng ta được sinh ra để làm nhiều việc khác nhau. Dù bạn có thể chuyên làm một việc nào đó đến mức độ chuyên gia, nhưng nếu thời gian dài chỉ làm công việc này thôi thì bạn sẽ không tránh khỏi cảm thấy bí bách, khó chịu, mất dần niềm vui trong cuộc sống. Dần dần, bạn sẽ cảm thấy mình chỉ là một công cụ của một ai đó hoặc một tổ chức nào đó. Chắc chắn bạn sẽ phải tìm cách để giải tỏa nếu bạn muốn sống khỏe mạnh. 

Nếu muốn sống là một con người, không phải máy móc, thì bạn cần hiểu đầy đủ bản ngã của mình. Khi đó, dù làm ở nơi đâu, bạn sẽ thấy được ý nghĩa đằng sau (meaning behind) việc mình làm. Bạn không nên để công việc quy định bản ngã của mình, khi đó, bạn cảm thấy bạn không khác một cái máy nhỏ trong một bộ máy khổng lồ là mấy.

Câu chuyện của...

Mình xin phép thay đổi tên nhân vật bằng các loại trái cây khác nhau. Một là vì lý do bảo mật danh tính. Hai là vì mình thích trái cây.

Táo là một kỹ sư lập trình, làm việc tại một công ty Việt Nam. Về công việc chuyên môn, Táo làm việc khá tốt, được sếp tin tưởng giao cho nhiều công việc quan trọng. Tuy nhiên, Táo làm việc một ngày từ 8 giờ sáng đến 9 giờ tối mới về nhà. Đôi khi, Táo còn phải ở lại cùng với đội đến khuya để hoàn thành công việc. Dù công việc Táo đang làm là công việc mà người đang mơ ước nhưng Táo cảm thấy có gì đó vẫn thiếu. Táo có ít bạn, ít giao lưu xã hội. Khi có dịp giao lưu với mọi người trong công ty, Táo không biết nói gì về bản thân mình ngoài công việc. Táo cảm giác mình không hề có cuộc sống cá nhân.

cross